• 1
  • 2
  • 3
  • 5
  • 6
  • 7
  • 9

Artykuły

Masajowie

Co si znowu zmienio. Masajowie to kompletnie inni ludzie, a ich wiat to zupenie inna Afryka. Bdzie to dla jednych Afryka wspaniaa, dla innych ? irytujca, a tak naprawd ? znowu i po prostu niezwykle interesujca.

Ludzie z plemienia Iraqwi tumaczyli nam, e Masajowie s dumni, nie maj adnych kompleksw w kontaktach z biaymi. Maj swoje wady, ktre atwo uzna za zalety. Mnie imponuje ich sia, ktra pozwolia przetrwa ich bardzo wyrazistej kulturze i tosamoci. Masajowie wci s sob ? chodz w swoich ubraniach, z broni, nie maj takiego problemu ze zderzeniem kultur, jak inni Afrykanie. Z drugiej strony troch wkurza mnie ich chd, dosowny czsto brak uprzejmoci, gocinnoci czy czasami - wrcz wrogo. Ale to rozumiem, im wicej z nimi przebywamy ? tym lepiej potrafimy to ogarn myl.

Masajowie od zawsze wierz w to, e Bg stworzy ich nard, a potem ich krowy. ICH krowy. Bo Masajowie wicie wierz, e wszystkie krowy na caym wiecie nale do nich, i czasem tylko przypadkiem bywaj wypasane przez obcych. Masaj tak krow ? jeli tylko ma okazj ? po prostu zabierze, bo ona naley do niego. Nie ma tu miejsca na adn dyskusj.

Kiedy Masaj idzie do szkoy ? a rzadko idzie, bo Masajowie nie lubi naszych szk i tego caego europejskiego pomysu na ycie ? to ten Masaj musi by koniecznie najlepszy w klasie. To mi imponuje. Cho brak tu spontanicznej otwartoci tej radosnej, prostej i szczerej Afryki, to co nas do tych wrednych Masajw cignie. I nie s to tylko ich kolorowe szaty, pene uzbrojenie. To raczej wyszo, z jak na nas patrz. W ich oczach czai si dla nas wyzwanie.



Stuletni Wdz.

Jadc jedyn drog w okolicy zobaczylimy wiosk Masajw, pooon w niesamowicie piknym miejscu. Niestety ? po drugiej stronie koryta wyschnitej rzeki. Gbokiego na jakie 100 metrw. Na oko wyglda, e nie da si tam dojecha. Ale po chwili Bart robi zwiad, droga si znajduje, a ze wzgrza schodzi do nas kilku wojownikw masajskich. Patrz na nas badawczo, oczywicie bez adnego respektu. Zagadujemy ich i postanawiamy od razu zagra z nimi mecz ? tu i teraz.

Najstarszy z wojownikw mwi troch po angielsku. Przedstawia si jako lokalny nauczyciel i jak na Masaja jest bardzo otwarty i miy. Pozostali patrz na nas z gry, a po angielsku mwi tylko ?yes?. Nauczyciel wsiada do auta, ja z drugim wojownikiem jad na masce naszego Defendera.

Trzeci Masaj siedzi na kolejnym aucie. Ruszamy, a droga do wsi jest skalista i prawie jej nie wida. Prbuj nawiza jaki kontakt z ?moim? Masajem ? zagaduj przyjanie po polsku i po angielsku, ale on odpowiada tylko zdawkowe ?yes?, wic rozmowa nam si troch nie klei. Mam manierk z wod, wzbogacon tabletk Pluszza z Polski. Czstuj go, przeyka i oddaje manierk nieco pogardliwie ? biay zepsu dobr wod jakim gupim europejskim smakiem. Potem ju nie przyjmuje poczstunku ;-)

Dojedamy do wsi. Przed nami Afryka pen gb. Taka sprzed 100 i 500 lat, ja z obrazka. Okrge chatynki z krowich kupek, gazi i piasku, dookoa wsi zeriba z akacji (nie da si przez to przej nawet w pancernych butach), troch kz. Krowy pas si gdzie na sawannie, we wsi s gwnie kobiety i dzieci. Prbujemy zagada, ale idzie ciko. W kulminacyjnym momencie przez wie przechodzi trba powietrzna ? na chwil musimy przerwa konwersacj.


Rozstawiamy bramki i gramy w pik. Co  nam to dzisiaj nie idzie. Tutaj naprawd nie ma prdu, telewizora, wiedzy o reszcie wiata. Nareszcie! Tutaj nawet pika nona okazuje si niezrozumiaym jzykiem ;-) Masajowie oddaleni od szosy nie znaj tego zjawiska, nie podnieca ich to i maj generalnie t nasz pik troch w d?

Wydaje mi si, e oni w ogle nie s zainteresowani rzeczami i zjawiskami niepraktycznymi. Nie potrzebuj ich, tak jak nie potrzebuj naszej kultury i ostentacyjnie czsto to demonstruj. To intrygujca obserwacja ? Masajowie s pierwszym plemieniem, jakie spotykamy, ktre potrafi by tak asertywne wobec biaych.

Asertywno Masajw szybko staje si irytujca: ich brak zainteresowania dla bahych zabawek (takich jak pika) skutecznie zastpia do bezczelna maniera wycigania od obcych wszelkich przedmiotw uznanych za przydatne. A dla Masajw przydatne s wszelkie narzdzia, latarki, pienidze i przede wszystkim ? bro. Wszelkiej maci bro. Sowo ?weapon? jest tu jednym z ulubionych. Masajowie to rasowi wojownicy ? wszdzie nosz swoje bojowe tasaki i gronie wygldajce wcznie ? i pono powszechnie i chronicznie przejawiaj skonno do ich naduywania.

Dwa lata temu dwch nierozwanych ludzi z ludu Iraqwi postanowio ukra miejscowym Masajom kilka krw. Wytropienie zguby zajo Masajom par godzin, odzyskanie nie sprawio adnej trudnoci. Zodzieje na wszelki wypadek zostali zabici na miejscu ? nie byo sensu zostawia ich przy yciu, mogliby przecie znowu co kiedy chcie Masajom ukra.

Tanzaska policja nie ciga tego jako przestpstwa. To lokalne prawo i generalnie szanuje je si tutaj. Myl, e gdyby Masajowie zabili biaych turystw, byaby jaka grubsza afera, ale krowim skrytoercom mwi tu do zdecydowanie ?nie?.

Mecz jest do mieszny ? nikt nie chce z nami gra, nikt nie zna zasad futbolu, ludzie nawet nie wiedz, e pik mona kopn. Dwch wojownikw z jakiej specyficznej uprzejmoci decyduje si na wejcie na boisko. Jeden stoi na bramce, w ataku jest Nauczyciel, ktry w ogle zachowuje si inaczej ni pozostali Masajowie. Dodajemy do ich zespou Marja, i gramy trzech na trzech.

Zabawie przyglda si spod drzewa ? tam jest cie ? a w Afryce jak jest cie, to si w nim stoi ? tumek kobiet z maymi dzieciakami. Wiksze wypasaj bydo. Nagle gra staje w miejscu ? pod drugim drzewem pojawia si plastikowe krzeso Pepsi Coli, a na nim siedzi Wdz. To stary i niezbyt sympatyczny na pierwszy rzut oka (i na drugi zreszt te) dziadyga.

Ale szacunek w spoeczestwie jest peen. Mecz zamiera, wojownicy grzecznie i potulnie otaczaj dziadyg piercieniem wczni, reszta wioski bez szemrania wgapia si w twarz swojego Szefa. Kurcze, zapomnielimy si zapyta Wodza o zgod!! Bdzie afera. Wdz jest niezadowolony, i na pewno jest Masajem. Gapi si na nas z otwart wrogoci, cho waciwie nie wiadomo czy co widzi, bo ma jakie dziwne i krzywe oczy. Nauczyciel mwi nam, e Wdz si gniewa i e ma 100 lat. Stu to on nie ma na pewno, pewnie z 60, ale wadza ewidentnie znajduje si w jego rkach.

Wdz jest niezadowolony z meczu. Nie akceptuje europejskiej fanaberii. Szybko jednak okazuje si, e kady ma swoj cen ? Wdz z zainteresowaniem oglda jednorazow maszynk do golenia.

Wzbudza ona jego wyrane podanie. Prbne golenie odbywa si na miejscu i natychmiast, dziki czemu uzyskujemy prawo wstpu do wioski, robienia zdj, zagrania meczu etc.

Pena zgoda wymaga jednak bardziej zaawansowanego przekupstwa ? piki Masajw w ogle nie interesuj (!), oczywicie do czasu, gdy dowiedz si, ile s warte ? te trzy od nas na pewno natychmiast sprzedadz.

Oprcz maszynki do golenia dajemy Wodzowi n, i to przypiecztowuje nasz wty sojusz.

Moemy dokoczy mecz ? jest remis ? wymuszony dyplomatycznie przez grajcego po stronie Masajw Marja ? i szybko si zwijamy, bo raczej nas tu nie pokochaj.



Jedziemy przez krain wojownikw i trb powietrznych, ktre otaczaj samochody ze wszystkich stron ? ju pierwszego dnia mijamy ich kilkanacie.

Naszym celem jest osada masajska nad witym dla nich jeziorem Natron - i pod rwnie wit gr Ol Doinyo Lengai. Droga nad Natron jest trudna, ale zjawiskowa, a wulkan (ktrym okazuje si gra) wyglda jak praojciec i protoplasta wszystkich wulkanw.

Po drodze narasta nasza wcieko na masajsk bezczelno i wyrachowanie ? przejedamy przez trzy kolejne, drogowe zasadzki, na ktrych masajskie szczepy wymuszaj na nas myto za przejazd, twierdzc za kadym razem, e nie ma wicej opat i w ogle ?all inclusive?. cznie zdzieraj z nas po ponad 100 dolarw od osoby ? to wicej, ni wydajemy tu na tydzie ycia, ba, wicej ni kosztoway wszystkie opaty za wjazd do najdroszego w Afryce Ngorongoro. Atmosfera w zespole robi si gorca, dyskutujemy czy si nie wycofa ? wyglda na to, e porozumiewanie si za pomoc piki ma tu niewielk przyszo, a promowanie tolerancji nie spotka si z adnym zainteresowaniem. A nam kocz si pienidze?

Po duszej rozmowie decydujemy, e nie bdzie Masaj plu nam w twarz. Podejmujemy wyzwanie i ruszamy, by zmierzy si z masajsk wyszoci. Przy jednym ze szlabanw stawiamy si Masajom ? nie chcemy zapaci. Natychmiast z sawanny wyaniaj si siy zbrojne ? jeden wysoki wojownik z dzid jak dwa poczone miecze blokuje teren wok pierwszego Defendera.

Mocno ju poirytowany masajskim cwaniactwem i cigym naciskiem Bolo wyciga swoj maczet ? niech Masajowie nie myl, e tylko oni s tu uzbrojeni. Facet z dzid z mieczy odskakuje na dwa metry ? czujny, gotowy do walki, ale chyba z lekkim zaskoczeniem i jakim minimalnym respektem. Zapaci i tak musimy, oni tu maj chyba jeszcze batalion takich onierzy pochowany w okolicy, lepiej ich nie prowokowa do militarnej interwencji ;-)

Wieczorem docieramy nad jezioro Natron. pimy na campsajcie, ktry naley do egzotycznej pary facetw ? wsplnikami s masajski wojownik o imieniu Jona i Scott ? pidziesiciu-paroletni Amerykanin, ktry wyglda jak Ernest Hemingway w najlepszej formie skrzyowany z Harrisson?em Fordem.

Scott jest bardzo fajnym facetem ? mieszka na zmian w Stanach i tutaj, rozbudowuje camping, jest zakochany w miejscu i w Masajach. Oni go szanuj, cho oczywicie ? bez przesady, w kocu jest tylko biaym, chocia lekarzem. To akurat bardzo nam si przydaje ? nasz doktor pojecha do Mombasy na spotkanie ze swoj on (szczciarz!), ktra wpada by zabra go z Afryki do domu (nieszcznik!). A nam akurat rozchorowa si Marjo. Scott go bada i pomaga dobra lekarstwa. P.S. Pewnie interesuj Was trapice nas choroby? Jest tego troch: oczywicie liczne biegunki, ktre przetrenoway ju poow z nas. Marjo mia co jakby atak malarii, ale byo to raczej zwizane z otrzewn lub wyrostkiem robaczkowym, nie wiemy, przeszo. U Matoua popkay palce stp i rk, nie chc si zagoi w tym klimacie i wypada plomba z zba, ktry na szczcie nie boli. Bola co uaro w rami (pajk?), wyroso z tego paskudne zakaenie skry, ktre rozpezo si na jakie 20 cm., na szczcie udao si zaleczy. Jurek uszkodzi sobie rk podczas siowania si na ni z miejscowymi mocarzami, wci j leczy, o czym jeszcze pniej napisz. Antonio ma zamane serce, ktre Afryka powoli zablinia. Reszta ? tylko drobne skaleczenia, mniejsze zakaenia skry i jakie tam normalne choroby, wic bilans jest cakiem niezy. Pomijam kwestie psychiatryczne, oczywicie ;-)

Zaczynamy poznawanie Masajw.

Masajowie za swj kluczowy przysmak uwaaj krowie mleko zmieszane ze wie krwi tej samej krowy. Oczywicie ywej ? oni s jak wampiry ? robi krowom specjalne nacicie na szyi, i po wydojeniu krowy dolewaj z tego nacicia krwi do kubka... Pono pycha, nie byo jako okazji sprbowa.

Masajowie s pasterzami i wojownikami. Nie wnikaj w problemy innych ludzi ? one ich po prostu nie interesuj. Interesuj ich krowy, ktre s sensem i celem ich ycia, walut, religi i podstaw bytowania. Wszyscy s rwnie wojownikami ? od narodzin a do mierci. Inni ludzie s dla nich miczakami, nie warto traci czasu na dyskusje z nimi. Ma to wszystko naprawd gboki sens ? z ich punktu widzenia, wane jest by przey, zapewni bezpieczestwo sobie, najbliszym, trzyma si razem i nie da obcym szans na jakiekolwiek wtrcanie si w ich sprawy.

Tolerancja i Masajowie: sowo i definicja tego s bez sensu. Masaj nie rozumie, dlaczego miaby tolerowa innych ludzi, skoro s po prostu gorsi od niego? Pki nie wchodz na jego teren i nie kradn mu krw, niech sobie yj. Ale kade naruszenie wiata wartoci Masaja spotka si z natychmiastow i bezkompromisow reakcj ? najprawdopodobniej zbrojn.

GloBall i Masajowie: wymiana midzykulturowa i fascynacja innymi? Niekoniecznie. Masajowie chtnie przyjm od nas pienidze, reszt nie s zainteresowani. Po co poznawa inne kultury, skoro ma si doskona wasn? Zreszt - najlepsz?

Strach i Masajowie: Masajowie nie wiedz, co to strach. Nawet mae dzieci niczego si nie boj, bo nie nauczono ich, e istnieje taka moliwo ;-)

To oczywicie nie jest do koca prawda ? lk to instynkt pierwotny - w paru miejscach, w ktrych strasz dzieci, e jak bd niegrzeczne, to przyjdzie ?muzunga? (biay) i je zabierze (jak u nas z histori o ?Czarnej Wodze?), na sam nasz widok w panice uciekali nawet nastolatkowie ;-)

Masajowie i bro: oj, no to jest po prostu TO! Wcznie, armaty i pancerze ? w tej tematyce nasza rozmowa nabiera gwatownego rozpdu. Do pewnego momentu bylimy traktowani oschle, czsto nawet z gry. Masajowie uwaaj si za najlepszych na wiecie. Biali s nieco niej w hierarchii. Cho i tak najwyej, jak si da. Inne ludy licz si dla Masajw mniej lub wcale.

Postanawiamy powalczy o szacunek dla nas. Wkurzaj nas ci Masajowie, czas pokaza im, co my mylimy o nich. Skoro mikka i pokojowa technika cross cultural communications nie dziaa ? czas zacz mwi jzykiem zrozumiaym dla Masajw. Pika si nie nadaje? Nie szkodzi, damy sobie rad inaczej.

Jak uoy poprawnie swoje stosunki z Masajami
? porada w 3 krokach dla zaawansowanych.

Krok 1: zagraa Ci Masaj z wielk dzid-mieczem? Wycignij swj. To ju wiemy - Bolo dobywa wielkiej maczety, Masaj natychmiast odsuwa si na dwa kroki i przestaje nad nami dominowa. Nie, eby si wystraszy, potrzebuje po prostu wicej miejsca by skutecznie uy wasnej broni w razie takiej potrzeby ? ale na Bola nie patrzy ju jak na dzidziusia, czy ofiar, tylko jak na drugiego wojownika.

Krok 2: nie szanuje Ci grupa uzbrojonych masajskich wojownikw? Wysyp na st stos wasnych maczet, noy, wczni i rozpocznij ich wielkie, ostentacyjne ostrzenie. Na szczcie mamy ju troch bojowego zomu, ktry pozyskujemy w czasie wyprawy w ramach handlu wymiennego z mijanymi plemionami, wic nasz arsena wyglda w miar przyzwoicie.

Krok 3: plemi Masajw zamierza oszy Ci cynicznie z pienidzy, a Ty chciaby  jednak wej z nimi w przyjazn interakcj? Posucha ich pieww i razem potaczy? Nakarm plemi dobrym arciem, i pu dzieciom w kinie moliwie najbardziej krwawy dramat wojenny. To ich rozbawi i skoni do otwarcia si na inn, najlepiej super-gron kultur.

Mniej wicej tak przebiegy nasze dwa dni nad jeziorem Natron, o czym za sekund ? bardziej szczegowo.

Ale zanim zaczlimy masajski eksperyment spoeczny, mocno zakurzeni - postanowilimy najpierw si wykpa. Lokalny prysznic okaza si do luksusowym rozwizaniem sanitarnym:

U Masajw jednak nie ma nic za darmo: po fakcie zadali od nas po 10 dolarw za kpiel pod wodospadem!

Za co ju 3 razy zapacilimy wczoraj! Skandal, masakra i oglna eskalacja!

Po caodniowej walce o kolejn opat ? tym razem stawiamy si na maksa i mwimy Masajom twarde ?nie, nie zapacimy? ? a zblia si wieczr. Po wsplnym ostrzeniu broni nawizuje si midzy nami pierwsza ni porozumienia. Gdy Masajowie dowiaduj si, e mam w Polsce prywatny wz pancerny ? pokazuj go na zdjciu ? zyskuj gwatownie w ich oczach. Szkoda, e nie ma jeszcze z nami Jazzman?a ? on ma wasny czog T-55, zrobiby tu furor ;-)

Jak powszechnie wiadomo, gdzie nikt nie dziaa, Polak dziaa ;-) Kupujemy wic we wsi koz, ktr wieczorem robimy na kolacj z kasz gryczan, ryem i mnstwem dodatkw. Wiadomo ? przez odek do serca.

Na takie arcie Masajowie zlatuj si bez adnych fochw - wszyscy. Wcinaj z apetytem i wida, e wsplna kolacja jest dla nich prawdziwym zaskoczeniem. Scott mwi, e wszystkim naprawd bardzo smakuje.

Po jedzeniu idziemy za ciosem ? rozstawiamy Kino Letnie GloBall. Samo w sobie jest hitem ? Masajowie std nigdy w yciu nie widzieli telewizji. A tu wielki ekran, na nim film z facetami, z ktrymi jedz kolacj i takie rne atrakcje. Kino letnie robi furror: materiay GloBall?owe budz normalne emocje, bajki s super i dla dorosych, i dla dzieci, ?Krecik? okazuje si zdecydowanie lepszy ni ?Tom&Jerry? (chodzi o tempo zdarze, amerykaska kreskwka jest za szybka). Ju po chwili w kinie siedzi caa wioska i wszyscy intensywnie przeywaj to, co dzieje si na ekranie.

Najwikszym przebojem okazuje si jednak pokazana spontanicznie ?Cienka czerwona linia?. Zastanawiamy si chwil, czy to nie przegicie? Film wojenny, trupy, krew ? a tu dzieci, ideay GloBall, nasza misja??? Do diaska! Przecie to Masajowie! Nie jakie tam ciamciaramciam. Ustalamy, e Masajom trzeba pokaza czogi, wybuchy i jak masakr ? tylko to moe spowodowa, e zyskamy w ich oczach i zaczn nas traktowa z szacunkiem, a nie jak frajerw. Przez chwilk nawet trwa wrd nas spr ideologiczny co do susznoci tej decyzji, ale usta oponentom tego pomysu szybko zamykaj? reakcje Masajw na pierwsz bitw na ekranie.

Film wojenny to jest to, co Masajowie lubi najbardziej. Bitewne sceny wywouj ywe reakcje wszystkich ? miej si radonie, komentuj wojenn technik i chichraj si do rozpuku przy scenach, w ktrych biali onierze wariuj ze strachu. Dla Masajw to zabawne ? nie znaj pojcia ?lk?. Dzieci miej si najgoniej, a adne sceny, ktre dla nas s krwawe i wstrzsajce - nie robi adnego wraenia nawet na najmniejszych maluchach ? tutaj si od maego przygldaj szlachtowaniu krw, ucz wojennego rzemiosa i to jest wanie ich wiat. Ich ycie.

The Magic Hour.

Magiczna chwila nastpia zaraz po filmie. Dumni Masajowie uznali, e jestemy jednak dla nich partnerami, e chopaki z GloBall to prawdziwi wojownicy i cakowicie spontanicznie postanowili zrewanowa si za nasz gocinno, pyszn kolacj ze wieo zabitej kozy i pierwsze w historii wioski kino na wielkim ekranie.

Odbywa si krtka narada w plemieniu i nagle zaczyna dzia si co niesamowitego. Wychodzimy na traw. W jednym miejscu zbieraj si wszystkie kobiety, dziewczyny i mae dziewczynki. Zaczynaj niezwyky piew ? brzmi jak jaka opowie. Nie wiemy o czym, ale to jest po prostu pikne. Jest chyba pierwsza w nocy, Masajki piewaj nie na jeden, nie na dwa, ale na chyba 10 czy wicej gosw. Muzyka wciga nas, to taki jakby narkotyczny lekko klimat. Masajowie naprawd nie lubi aparatu i kamery, wic ich nie wczamy (szkoda, szkoda, do koca ycia bdziemy aowa, e nie mamy tego na filmie i zdjciach, ale i tak byo totalnie ciemno?). Nagrywanie nawet w trybie ?night shot? zepsuoby t pikn i nieuchwytn atmosfer. Udaje nam si za to wczy rejestrator dwiku ? bdziemy mieli fantastyczn ciek audio do innych scen.

Gdy mylimy ju, e jestemy w sidmym niebie ? kobiety si rozkrcaj, piewaj coraz potniej i tacz, a ich wielogos jest niesamowity ? z ciemnoci jaka nas otacza dobiega druga symfonia dwikw. Basowe, rytmiczne piewy dobiegaj z drugiej strony ? z mroku wyania si formacja wojownikw. Z przodu doroli z broni, dalej modzie i na kocu mali chopcy. Wszyscy w szyku bojowym, z msk odpowiedzi na kobiecy piew. W ruchu tacz, generuj dziwny, wcigajcy rytm. Dwie zupenie odrbne pieni niesamowicie splataj si ze sob ? to jaka opowie o wojnie i yciu. Dwie grupy wchodz w dialog, wok piewajcych kobiet kr w szyku wojownicy, pieni skadaj si w jedn cao. Pojedynczy faceci z dzidami wyskakuj z szeregu, wypiewuj jakie zaczepki, skacz demonstracyjnie wysoko, uderzajc z caej siy pitami o ziemi przy ldowaniu i wracaj do szyku. Trwa to wszystko kilkadziesit minut, nas wrcz porywa do rodka, prbujemy taczy z nimi, wcza si we wszystkich jaki pierwotny instynkt, uczucie jest niezwyke.

Scott w penym stroju Masaja taczy w formacji wojownikw, wszystko wyglda na wyreyserowane przez wietnego reysera widowisko ? a to cakowicie spontaniczna interakcja midzy dwiema kulturami.

O to wanie chodzi w GloBall. W podzikowaniu puszczamy jeszcze par bajek dla dzieci w Kinie Letnim GloBall i wszyscy kadziemy si spa. Peni emocji, zachwyceni. Jestemy po przeomie ? mamy sztam z prawdziwymi Masajami!

***

Kilka dni pniej spotykamy w Nairobi Scott?a, ktry przyjecha do Kenii kupi samochd i ma w czwartek lot do USA. Oczywicie od razu zapraszamy go do na wieczorn imprez, ktr organizujemy z okazji zdobycia wizy sudaskiej. Scott w rozmowie potwierdza nasz ocen caej tej niesamowitej sytuacji ? Masajowie byli cakowicie spontaniczni i szczerzy. Co naprawd im si w takich sytuacjach nie zdarza.

***

Rano jedziemy najpikniejsz tras jak widzielimy w yciu. Potny wulkan Ol Doinyo Lengai dominuje nad ca okolic, chwilami droga przemierza jzory lawy po najwieszej erupcji. Ostatni raz wybuch 2 lata temu i wci jest czynny, cho dzi ze stoka nic nie dymi.

Docieramy do miejsca, w ktrym mamy skrci z drogi na niewyrany szlak, ktry zaprowadzi nas do Kenii. Przed nami otwiera si dzika sawanna, na ktrej chwilami nie ma adnej drogi ? po prostu pdzimy przed siebie.

Za samochodami tworz si gigantyczne tumany pyu ? takich jeszcze nie widzielimy nigdy w yciu. Samochody rozsypuj si po rwninie w wielkich odstpach, eby zaogi w ogle mogy oddycha.

Kady robi co moe, by kurz go nie udusi ? jedziemy w goglach, chustach przesczonych wod szczelnie zawinitych na gowach i twarzach.

Jest ciko ? ale jest te przepiknie, to prawdziwa wolno ? dookoa wycznie dzika i nieskoczona przestrze, tutaj nie ma nawet lokalnych plemion.

Mimo przygd sprawnie przedzieramy si na kraniec Tanzanii. Co nam mwi, e nie powinnimy opuszcza tego kraju, najlepiej ? nigdy ;-)

Z mijanych szkieletw zwierzt robimy dodatkowe dekoracje na samochodach i tak z fasonem dojedamy na granic z Keni.

Poegnanie z Tanzani smuci ? to wietny kraj, w ktrym spotkalimy mnstwo dobrych ludzi i wiele dobrego przeylimy.

Chocia PKB Tanzanii jest ponad dziesi razy mniejsze, ni Polski, nie wida tego po ludziach i ich nastawieniu do ycia. Kilka lat temu wiat zosta zaskoczony wynikami bada, w ktrych za pomoc kilku algorytmw i statystyk ustalano odpowied na pytanie: ?W ktrym kraju na wiecie mieszkaj najszczliwsi ludzie??. Na pierwszym miejscu bynajmniej nie znalaz si aden ?najbogatszy kraj?. Najlepiej na wiecie ludziom yo si wwczas w Kostaryce. Pomimo tego, e badanie realizowano na zamwienie ?naszej? kultury i w oparciu o ?nasze? parametry. A przecie nie wszdzie dla ludzi najwaniejsze s pienidze, czy dostp do konkretnych dbr i usug, ktry pono ten poziom szczcia pomagaj mierzy?

Ciekaw jestem, co by to byo, gdyby kto opracowa specjalne badanie samopoczucia ludzi w oparciu o typowo afrykaskie parametry.  Wydaje mi si, e Tanzania mogaby by w cisej czowce.

Mnie pka serce, gdy musz std wyjecha. Przed nami kolejna granica, inne plemiona, inni ludzie, wielkie miasto, biurokracja Nairobi, trudne do zaatwienia wizy, biali ludzie, od ktrych odwyklimy i nowe wyzwania. Jaka bdzie Kenia, skoro Tanzania bya a taka???

M.Z.


Dodatkowe informacje