• 1
  • 2
  • 3
  • 5
  • 6
  • 7
  • 9

Artykuły

Wyjedamy z RPA, czas wic na GloBall?owe podsumowanie.


Pikarsko RPA to kraj speniony. Gospodarz Mundialu 2010, na ktrym dziki ekipie z PL.2012 bya nasza Pika GloBall. W RPA s nowoczesne, wielkie i pikne stadiony, miejscowa liga pikarska nazywa si BAFANA-BAFANA (reprezentacja RPA ? tak samo), a najsynniejszymi pikarzami s chyba Lucas Radebe i Benny McCarthy. W 2010 roku z RPA i Mistrzostw wiata dumna bya caa Afryka. Widzimy, e ta zmiana okazaa si trwaa i wiele ludziom daa. Pika nona jest tu najpopularniejszym sportem, tu za ni plasuje si uwielbiane RUGBY i naprawd powszechny krykiet. Na ulicach mnstwo ludzi chodzi w koszulkach zespow pikarskich z caego wiata, a najadniejsza jest bluza reprezentacji RPA! Logo Mundialu wci czsto i gsto jest obecne w miecie, stadion piknie komponuje si z krajobrazem a wiat zobaczy podczas tej wielkiej imprezy naprawd fajn Afryk ? bezpieczn, rozbawion, kolorow. Podczas Mistrzostw byo bezpiecznie, a sukcesy sportowe naprawd cz w RPA wszystkich ? ponad jakimikolwiek podziaami. Przykadem  moe by choby ? poza pik non ? mistrzostwo wiata druyny RPA w rugby, zdobyte w 1995 roku. Na ulicach razem taczyli i si bratali wszyscy mieszkacy kraju. Kibicowanie okazao si by najskuteczniejsz metod zwalczania uprzedze rasowych i religijnych. Taka Afryka jest super!


We believe in a better world. We: Willem, Bart, Nelson&Matou.

My takiej wanie Afryki bdziemy szuka i taki kontynent chcemy pokaza.  


Przez kilka dni podalimy tras GloBall na piechot. W oczekiwaniu na samochody nie marnowalimy czasu, organizujc m.in. pierwszy mecz i orkiestr dla WOP. Tu wida, jak odkrywamy mundialowy stadion w Kapsztadzie.

***

Wyldowalimy w Kapsztadzie, ponad dwumilionowym miecie, w ktrym z jednej strony wci wida mnstwo rnic, granic i podziaw.


Pierwsza rozgrzewka pod stadionem w Kapsztadzie: nasza super Pika GloBall tu bya w 2010!

Z drugiej strony ? niecae 20 lat po upadku systemu apartheid?u, kraj powoli ale konsekwentnie zmierza w kierunku ?tczowego marzenia Nelsona Mandeli?. Cho biali s zwykle bogaci, a kolorowi najczciej biedni, to jednak jed w tych samych wagonach tych samych pocigw i maj te same prawa. Wida mnstwo programw spoecznych, projektw likwidacji bezrobocia. Policjanci s najczciej rdzennymi Afrykanami, rnice pomalutku si zacieraj i nie s ju jednoznaczne. W rozmowach z biaymi wybrzmiewaj gboko zakorzenione uprzedzenia rasowe: cyt. ?najwikszym problemem Afryki s Afrykanie. Gdyby nie oni, byby tu raj?. Oczywicie raj biaych. Kopot w tym, e wikszo biaych nie chce pamita, e to bardziej ziemia Afrykanw, a nie kolonistw z Europy. Oczywicie dzi to ju wsplny kraj ? biali s tu ju od prawie 500 lat. Relacje midzy ?biaymi? a ?kolorowymi? s znacznie lepsze, ni midzy ?biaymi? i ?czarnymi? (okrelenie ?czarni?, podobnie jak ?murzyn? jest niepoprawne politycznie). Powinno si mwi i pisa ?rdzenni mieszkacy Afryki? lub ?Afrykanie?. ?Kolorowi? to niesamowita mieszanka wszystkich obecnych tu ras i nacji. Za t rnorodno odpowiedzialny jest port w Kapsztadzie ? od zawsze strategiczny, pooony w poowie drogi midzy Europ i Azj.


W Kapsztadzie bardzo wielu ?kolorowych? to muzumanie, wyranie wida ich nieco lepszy status materialny, pracowito i lepsze zorganizowanie. W caym RPA 80% ludnoci wyznaje religie chrzecijaskie. Biali to ok. 10% spoeczestwa, w wikszoci s to Afrykanerzy ? potomkowie holenderskich osadnikw, mwicy w jzyku Afrikaans. Prawie wszdzie mona porozumie si po angielsku.
Oglny zarzut biaych wobec miejscowych ?rdzennych? to zarzut lenistwa, bezmylnoci i niechci do pracy nad sob. Pojawia si te sugestia, e ?miejscowi? s inni ni Afrykanie z pozostaych krajw ? ci, ktrym uda si dosta do RPA (ziemi obiecanej dla mieszkacw Zambii czy Konga), s pono pracowici i zaangaowani. To oczywicie bzdury ? czsto tu syszane z ust biaych okrelenie ?human monkeys?, uywane jest bezmylni i nawykowo. Troch podobnie jak w Polsce ?nie bd yd?.


Nie moemy oceni caej sytuacji w skali makro ? mamy za mao danych. Ale z wasnego dowiadczenia wiemy na pewno jedno: Afrykanie s bardzo serdeczni, otwarci na kontakt z kadym, kto si do nich umiechnie i wycignie rk do powitania. Nawet w trudnych chwilach i niebezpiecznych miejscach otwarto i umiejtno takiego zachowania si, by podkrela wzajemn rwno w relacjach  midzyludzkich cakowicie wystarcza, by wszystko byo OK.


Mimo e Kapsztad pozostanie w naszej pamici miastem drutu kolczastego, ktry spowija prawie wszystkie moliwe budynki, w ktrych mieszkaj biali, obiekty fabryczne czy uytecznoci publicznej ? jest te to miasto ttnice yciem, pikna metropolia u stylu dwch oceanw, na ktrej mieszaj si wszystkie kolory skry i wyznania. Z naszej perspektywy ? mieszaj si dosy bezpiecznie, naturalnie i tworzy to wiarygodn, ciekaw cao. Jest chyba lepiej, ni si spodziewalimy. Chciabym zobaczy ten kraj za 50 i 100 lat ? moliwe, e naprawd wszystko ?wyrwna si? i zatrze granice, ktre do blu rzucaj si w oczy ? najbardziej w faktycznym podziale na dzielnice ?biaych? i ?niebiaych?. atwo nie bdzie, bo np. ziemia jest w tym kraju w wikszoci prywatna i naley oczywicie do biaych?


***

Dopiero teraz przed nami PRAWDZIWA Afryka ? RPA to ewenement, wyjtek.


Dla reszty Afryki RPA to inny, lepszy wiat. Kraj prawie 50 milionowy, najbogatszy na kontynencie, zasobny w surowce, najwikszy producent zota na wiecie, posiadacz wielkich z diamentw, ropy i energetyki jdrowej. RPA produkuje? 60% caego prdu, jaki wytwarza si na caym kontynencie! To kraj agodnego klimatu, winnic, wietnych autostrad, surfingu, dostpu do Internetu i masowej fascynacji Facebook?iem.
Dzi RPA to rwnie wiatowy pionier w budowaniu ?tczowego spoeczestwa? wszystkich ras yjcych w zgodzie. To marzenie Mandeli do koca speni si ? miejmy nadziej i trzymajmy za to kciuki ? za kilka pokole, bo przepa do zasypania jest szeroka i gboka. Ale jest to moliwe i zmiany wida goym okiem, midzy innymi dziki najbardziej postpowej na wiecie Karcie Praw Czowieka, jak przyj w maju 1996 roku poudniowoafrykaski parlament. Delegalizuje on jakkolwiek dyskryminacj ludzi ze wzgldu na ras, pochodzenie, wyznanie, pe, jzyki czy orientacj seksualn. Pomimo naszych heteroseksualnych przekona, postanowilimy uczci ten fakt z Doktorem Robertem, i tak, niosc nasze mini-bramki do nogi zorganizowalimy malek, wasn parad rwnoci. Nikt nas nie zaczepia :-)



Nasza maa Parada Rwnoci na cze Karty Praw Czowieka w wykonaniu ?bramkarzy? GloBall.


RPA to rwnie ssiadujce z willami biaych slumsy, prawie 50% bezrobocie, pokolenia ponurej  segregacji rasowej, kolonizacji itp. Dla nas wane jest jednak to, e to wanie tutaj Frederik Willem de Klerk otrzyma pokojowego Nobla za likwidacj apartheid?u, co umoliwio w 1994 roku wybr Nelsona Mandeli na pierwszego czarnoskrego prezydenta kraju. Jak na kilkanacie lat ? naprawd mnstwo si tu zmienio. Na lepsze.
Na co dzie ? obok sportu ? najskuteczniejszym narzdziem walki z uprzedzeniami jest kultura. Na niwie kultury jest na czym budowa ? tak samo, jak w pik, prawie wszyscy graj tu na jakich instrumentach. Poudniowa Afryka to muzyczny raj. Gra tu si mnstwo rodzajw muzyki ? popularne s jazz, soul, kwela, kwaito, rock i reggae. Miejscow specjalnoci i czci ?biaej? kultury s nostalgiczne teksty piosenek i bardzo charakterystyczna literatura, ktre rozwijay si samodzielnie - oddzielone od rodzimej Europy tysicami kilometrw odlegoci.


Z kolei kolorowa kultura Afrykanw to muzyka rytmiczna, dynamiczna, beztroska, radosna i porywajca w niesamowity, ywioowy sposb. Pewnie miaa by przeciwwag dla ndzy i beznadziei, jakie towarzyszyy yciu ludzi niebiaych przez te wszystkie lata? Zaznalimy tej niesamowitej energii, krcc XX fina Wielkiej Orkiestry witecznej Pomocy. Nawet najwiksze sztywniaki w naszej ekipie ruszali nkami, klaskali i podskakiwali chwil po tym, gdy zagrzmiay trby i bbny emitujce miejscow wersj samby ;-)
Jeli chodzi o sowo mwione i pisane, jest rwnie bardzo kulturalnie i oryginalnie. Pisze si tu mnstwo w 11 jzykach. Najciekawsz chyba tradycj s IZIBONGO, wyrafinowane pieni pochwalne wygaszane tu od pokole przez artystw swojego fachu ? tzw. MBONGI. Dzi ewoluuj one m.in. w kierunku umiejtnoci wygaszania kwiecistych ycze i bogosawiestw, ktrych mielimy przyjemno kilkukrotnie i osobicie zazna. Wspaniae yczenia od operatora wozida kontenerw
w porcie byy chyba najfajniejszym momentem w czasie odbierania naszych samochodw... W Afryce Poudniowej nawet skadanie ycze noworocznych staje si dziki tej tradycji poezj i sztuk, ktra nieco przypomina wspaniae, gruziskie toasty. Z takiej lokalnej specyfiki czerpie rwnie tutejsza literatura, w ktrej uwag zwraca np. poezja walczca. Przekazywana ustnie w jzykach bantu i pisemnie po angielsku bya w latach apartheidu skuteczn form walki z mrocznym systemem, co przypomina podziemn polsk pras i literatur zwalczajc swego czasu komunizm. W obu przypadkach dziao si to z wiadomym, szczliwym zakoczeniem :-) Kultura to potga!
Na tym etapie GloBall stwierdzamy: Afryka jest bardzo kulturalna ? i wielokulturowo niesamowita.
Ten strategiczny wtek misji GloBall z pewnoci ucieszy Narodowe Centrum Kultury, wsplnie z ktrym zorganizowalimy nasz projekt. Przed nami jeszcze mnstwo krajw do poznania i opisania, wszystko co wane i pikne - postaramy si zarejestrowa filmowo, tekstowo i fotograficznie. Efekty naszej pracy pokaemy na koniec w ramach Europejskiego Stadionu Kultury i w ?naszych? telewizjach: TVP i Discovery World.


Rozpoczynamy wielki mecz :) Oto polsko-afrykaski dream team: pord dzielnych pikarzy znad Wisy duma RPA ? noblici pochodzcy z tego kraju, w tym wani bohaterowie tej relacji ? Nelson Mandela i Frederik Willem de Klerk.


Dodatkowe informacje